Enerji Tedariği

Enerji Tedariği

19 Temmuz 2018

Sadece spesifik olarak elektrik tedariği değil de gazın, petrolün, kömürün vs tedarik edilmesine dair bu başlığı ele alacak olur isek eğer, bir taraftan elektrik kadar dinamik olamayan bazı ticari enstrümanlardan bahsetmek durumunda kalacağımız gibi diğer taraftan da elektrik piyasalarında olmayan bazı ticaret imkanlarından da bahsetmek durumunda olacağız.


Enerji Tedariği ile İlgili Belirleyiciler

Örneğin; Amerika Birleşik Devletleri’ndeki doğal gazını swap yöntemi ile Türkiye’de satmak, hatta bunu da tolling yaparak elektrik enerjisine çevirmek isteyen bir yatırımcının doğal gaz emtiasında elektrik emtiasına göre daha fazla yapabileceği bir takım ticari argümanlar bulunmaktadır. USA'dan bir kargo çıkarıp on binlerce kilometre yolu katetmektense bu bölgedeki diğer doğal gaz ticaretçileri ile anlaşarak aynı kalitedeki gazı müşterisine Cezayir’den veya Katar’dan temin ettirebilmektedir. Ancak elektrikte ise bir ticaretin yapılabilmesi için aynı zamanda fiziki bir bağlantının da olması ve taraflarca da aynı ENTSO-E gibi bu bağlantıların kabul görmüş olması gerekir. Nitekim bu yolla yapılacak ticaretteki kısıtlar diğer emtialardan biraz daha fazladır. Mesela, enerji iletim hattının aylık, günlük, saatlik ve o anki kapasite kısıtları. Keza doğalgazda 9155 kkal olan standart metreküp değerini belli geniş aralıklarda kalmak şartıyla değişik kalorifik değerlerde alabilmek mümkündür. Ancak elektrikte bu durum aynı değildir, dönüştürme işlemleri teorik olarak mümkün olsa da pratik açısından ekonomik ve uygulanabilir değildir. Gürcistan’dan, İran’dan veya Suriye’den  gelecek olan elektriğin gerilim mertebesi Türkiye ile aynı değildir, keza ENTSO -E gereği de teknik olarak mümkün olsa dahi sadece izole olarak belli yerleri beslemesi mümkündür.

Keza elektrik sisteminde yan hizmetler kapsamındaki bazı teslimatlar zamanın neredeyse tam anlamıyla “gerçek zamanında” veya birkaç saniye gecikmeli olacak şekilde cevap verme sürelerinde gerçekleşmektedir. Ancak hap petrol veya kömür için böyle bir dinamik piyasa söz konusu değildir, aksine onlarda stoklama gibi dilediğin zamanda kullanabileceğin bir opsiyon da bulunmaktadır. Bu durum enerjinin ticaretinde bir emtia için avantaj diğeri için de dezavantaj teşkil edebilmektedir.

Gelmek istediğim konu şudur ki; enerji dünyasındaki her bir kaynak veya emtia için değişik bir piyasa yapısı ve dinamizmleri bulunmaktadır. Buna dair de tüketiciler ihtiyaç duydukları enerji kaynaklarına ulaşabilmek için sadece fiyat odaklı değil, zamanında teslimat, süreklilik, güvenilirlik, emre amadelik ve standart bir kalite gibi unsurları da göz önünde tutmalıdır. Tedarik zincirlerinde olası karşılaşacağı risklere dair kendilerini güvenilir bir pozisyonda tutabilmek amacıyla standartlaştırılmış ve ilgili düzenleyici kurumlar gözetiminde oluşacak bir ticareti yapmak zorundalardır. Tedarik edilecek olan söz konusu enerji kaynaklarının teslimatında ve kalitesinde yaşanacak sorunlardan kaynaklı olarak üstleneceği tüm zarar ve riskleri de bir sigorta mekanizması ile kendi üzerinden mümkün olduğunca atmak zorundadır.

İşte tüm bunların daha güvenilir ve disiplinli bir ortamda gerçekleştirilmesine yönelik olarak enerji tedariği yapılırken düzenleyici kurumun ve piyasa işletmecisi olan şirketin kural, uyarı ve kontrolleri altında olup bitmesi gerekir. Gerekli dikkat ve kontrolller yerinde ve zamanında yapılmazsa eğer aynı son zamanlarda özellikle elektrik tedarikçisini kendileri seçen serbest tüketici vasfındaki tüketicilerin karşılaştığı gibi hiç ummadığı bir dönemde tedarikçi firma tarafından portföylerinden çıkartılmış olabilir, bu vesile ile de almış olduğu indirimli tarifeden bir anda mahrum kalabilir. Sadece küçük tüketimleri olan bir ev abonesi için bu durum her ne kadar çok can yakmasa da ve ortaya çıkan durumdan sadece kendi etkilenmiş olsa da, eğer ki bu senaryoyu bir çimento fabrikası ya da bir alış-veriş merkezi için düşünecek olursak ortaya çıkan zararın miktarları son derece yüksek olabilir ve bu durum hem madden hem de manevi olarak zarar gören tarafı üzebilir.


Enerji Tedariği ile İlgili Yeni Bir Platform, EDSM!

edsm.com gibi platformlarla bu konuda enerjisini tedarik edecek tarafa dilediği oranda ve kapsamda teknik, ticari ve hukuki destekler verilebilmektedir. Keza tüketicinin orta ve uzun vadeli olarak serbest piyasadaki enerji tedarikçilerinden enerji tedariği etmek istemesi durumunda, platformumuzda bulunan başta fiyat tahminleme modülü olmak üzere bir takım piyasa izleme ve optimizasyon modülleri sayesinde geleceğe dair dair emin pozisyonlar alabilmek, risk optimizasyonları adına daha rasyonel davranabilmek şanslarına sahip olacaklardır.

Unutulmamalıdır ki, sadece elektrik fiyatlarında meydana gelen artışlardan dolayı değil, gelişmişliğimizin ve hayat kalitemizin de bir önemli göstergesi olan elektrik tüketimlerimizdeki artışlardan dolayı yıllar geçtikçe enerji faturalarımız daha da artıyor, bütçemizdeki oranları da daha da ön tarafa çıkıyor. Dolayısı ile buna dair bizlerin de artık bazı alışkanlıkları ediniyor olmamız, enerji tedariği taraflarında daha da dikkatli ve disiplinli aksiyonlar almamız gerekmektedir.

 

Paylaş :

Yorum

Diğer Yazılar

Öne Çıkan Başlıklar