Enerji Ticareti

Enerji Ticareti

19 Temmuz 2018

Primer enerji emtiaları olarak bakıldığında coğrafik olarak birçok değişiklikler gösteren dünyamızda şu bir gerçek ki insanoğlunun varolduğu heryerde enerji her an elinin altında olması gereken bir emtiadır. Bu arabamızın yakıtı, sobamızın kömürü, kombimizin doğal gazı için de öyle evlerde kullandığımız elektrik için de aynı. Dolayısı ile enerji ticareti, boyutu açısından değerlendirildiğinde en yüksek işlemler hacmine sahip bir konudur. Ülkemizde de 2017 yılı verilerine göre en yüksek işlem hacmine sahip iki şirket de Tüpraş ve EPİAŞ olarak enerji şirketleridir. 


Enerji Ticareti ve Önemi

Her ne kadar çevresel etkileri açısından ve küresel ısınmaya verdiği etkileri açısından petrol ve türevleri olan fosil kaynaklı emtialar her daim kötülense, kaçmak gerekiyor, vazgeçmek gerekiyor dense ve buna dair de bir çok alternatif enerji teknolojilerine destekler verilmiş olsa da petrol onlarca yıldan beri dünya ticaretine şekil veren lider bir emtia olma rolünü bırakmadı bırakmayacak gibi de görünüyor. Sadece yaşamın vazgeçilmez 4 unsurundan biri olması anlamında olmayan, aynı zamanda ekonominin de temel vazgeçilmez unsuru olan enerji ve ticareti geçmişte olduğu gibi şimdi de siyasete, ekonomiye, sosyal yaşama ve kültür hayatımıza yön veren bir olgudur.



Enerji Ticareti ile İlgili Kurumlar

Ülkemizde de enerji ticaretine yönelik olarak enerji piyasaları düzenleyicisi ve enerji piyasaları işleticisi şirketler olan EPDK ve EPİAŞ faaliyet göstermektedirler.

Bir enerji piyasaları operatörü olarak EPİAŞ, 14.03.2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 11 inci maddesi, Enerji Piyasaları İşletme A.Ş. Teşkilat Yapısı ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği ve Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği hükümlerine binaen, 18 Mart 2015 tarihinde tescil işlemlerinin tamamlanmasının ardından özel hukuk tüzel kişiliğini haiz olarak kurulmuş, akabinde 20 Ağustos 2015 tarihli ve 5741-2 sayılı EPDK Kurul Kararıyla Piyasa İşletim Lisansı'nı alarak elektrik sektöründe önceden TEİAŞ-Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi tarafından yürütülen piyasa işletim faaliyetlerini 1 Eylül 2015 tarihi itibarıyla devralmıştır.

EPİAŞ, piyasa işletim faaliyeti kapsamında Borsa İstanbul Anonim Şirketi ile TEİAŞ tarafından işletilen piyasalar dışındaki organize toptan elektrik piyasalarının işletilmesi ve bu piyasalarda gerçekleştirilen faaliyetlerin mali uzlaştırma işlemleri ile söz konusu faaliyetlere ilişkin diğer mali işlemleri gerçekleştirmektedir.

Elektrik Piyasası Kanunu hükümlerince, kuruluş ve tescile ilişkin hükümler hariç olmak üzere Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde özel hukuk hükümlerine tâbi bir anonim şirket olarak kurulmuştur. Şirkete Kanun tarafından verilen hak ve yükümlülükler; Piyasanın gelişimi doğrultusunda görev alanına giren organize toptan elektrik piyasalarında yeni piyasalar kurulmasına yönelik çalışmaları yapmak ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na sunmak, Bakanlıkça uygun görülmesi hâlinde; görev alanına giren organize toptan elektrik piyasalarının işletilmesi amacıyla oluşturulan veya ileride oluşturulabilecek uluslararası elektrik piyasalarına taraf olarak katılmak, bu amaçla kurulan uluslararası elektrik piyasası işletmecisi kuruluşlara ortak veya üye olmak ve Kurumun belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde piyasa işletim tarifelerini belirleyerek Kurum’a sunmaktır.

İlgili mevzuat hükümleri ise, Kanun’un EPİAŞ’a getirdiği hak ve yükümlülükleri detaylandırmış ve düzenlemiştir. Buna göre; Piyasa İşletmecisi olan EPİAŞ, gün öncesi ve gün içi piyasalarının işletmekte, piyasaların işletimine ilişkin hususlarda uygulamaya yönelik kararların alınması, piyasa işlemlerinde çıkabilecek itirazların incelenerek sonuçlandırılması, piyasa katılımcıları tarafından sunulan teklifler doğrultusunda oluşan alış ve satış miktarları ile piyasa fiyatlarını ilan etmekte, organize toptan elektrik piyasalarına ilişkin olarak ticaret sonuçları, ödeme bilgileri, teminat bilgileri ve ilgili diğer verileri ilgili piyasa katılımcısına bildirmekte, görev alanına giren organize toptan elektrik piyasalarına, TEİAŞ tarafından piyasa işletim lisansı kapsamında işletilen organize toptan elektrik piyasalarına ve dengesizlik hesaplamalarına ilişkin mali uzlaştırma işlemlerini gerçekleştirmekte, tahakkuk ettirilecek alacak ve borç miktarlarını hesaplamakta ve ilgili alacak-borç bildirimlerini hazırlamakta, kayıt ve serbest tüketici işlemlerini gerçekleştirmekte ve veri yayımlama faaliyetleri kapsamında fiyat oluşumu ve gerçekleşen işlemlere ilişkin istatistikleri taraflar arasında ayrım gözetmeksizin, şeffaflık ve sorumluluk ilkeleri çerçevesinde yayımlanması görevlerini yürütmektedir.

Ayrıca organize toptan elektrik piyasalarının etkin gelişimini destekleyecek çözümlerin geliştirilmesi için önerilerde bulunulması, söz konusu piyasalarda ticarete konu olacak yeni ürün geliştirme çalışmalarının yürütülmesi, işletilen organize toptan elektrik piyasalarına ilişkin usul ve esasların hazırlanması, piyasanın gelişimi doğrultusunda yeni organize toptan enerji piyasalarının kurulmasına yönelik olarak çalışmaların yapılması, faaliyetlerini ilgilendiren mevzuat değişikliklerini ve değişiklik önerilerini takip ederek görüş bildirilmesi, ilgili mevzuatın, organize toptan elektrik piyasalarının etkin işleyişinin sağlanması çerçevesinde izlenmesi ve gerekli önerilerin geliştirilmesi, yönetilen sistemlerin erişilebilirliğinin, sürekliliğinin, işler halde tutulmasının ve yedeklemesinin sağlanması, değişen gereksinimleri karşılayacak bilgi teknolojileri sistemlerinin edinilmesi ve gerekli geliştirmelerinin yapılması, bilgi sistemleri ve veri güvenliğinin garanti edilmesi amacıyla güvenlik denetim ve testlerinin uygulanması hak ve yükümlülüklerine sahiptir.

2018 Yılı başından itibaren tıpkı elektrik piyasalarında olduğu gibi doğal gaz piyasalarında da deregülasyonların tamamiyle faaliyete geçirilerek serbest bir dengeleme gaz piyasası oluşması amacıyla gerekli mevzuatlar yayımlanmıştır ve hedeflendiği üzere 2018 yılı sonu itibarı ile tam bir dengeleme gaz piyasası şartları oluşmuş olacaktır.

Diğer taraftan, ülkemiz enerji piyasası düzenleme kurumu olarak EPDK; enerjinin yeterli, kaliteli, sürekli, ekonomik ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketiciye sunulması için düzenleme ve denetleme yapmaktır.

EPDK, 03/03/2001 tarihli ve 24335 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4628 sayılı eski “Elektrik Piyasası Kanunu” ile “Elektrik Piyasası Düzenleme Kurumu” adı altında kurulmuş olup 02/05/2001 tarihli ve 24390 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 4646 sayılı “Doğal Gaz Piyasası Kanunu (Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılması ve Doğal Gaz Piyasası Hakkında Kanun)” ile “Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu” (EPDK) adını almıştır. 4628 sayılı Kanunun adı, 30/03/2013 tarihli ve 28603 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 30’uncu maddesiyle “Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun” olarak değiştirilmiştir.

EPDK, kamu tüzel kişiliğini haiz olup idari ve mali özerkliğe sahiptir. İlişkili olduğu Bakanlık, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’dır. Kurumun merkezi Ankara’dadır; taşra teşkilatı yoktur. Kurum, dağıtım bölgelerinde müşteri ilişkilerini sağlamak amacıyla irtibat büroları kurabilmektedir.

 

 

 

Paylaş :

Yorum

Diğer Yazılar

Öne Çıkan Başlıklar